Witaj!

Ten serwis poświecony jest pszczołom. Znajdziesz tutaj informacje dotyczące chorób pszczół i szkodników im zagrażającym. W poszczególnych artykułach znajdziesz informacje jak zapobiegać i zwalczać czynniki niszczące twoją pasiekę.

Witaj!

Ten serwis poświecony jest pszczołom. Znajdziesz tutaj informacje dotyczące chorób pszczół i szkodników im zagrażającym. W poszczególnych artykułach znajdziesz informacje jak zapobiegać i zwalczać czynniki niszczące twoją pasiekę.

Witaj!

Ten serwis poświecony jest pszczołom. Znajdziesz tutaj informacje dotyczące chorób pszczół i szkodników im zagrażającym. W poszczególnych artykułach znajdziesz informacje jak zapobiegać i zwalczać czynniki niszczące twoją pasiekę.

Witaj!

Ten serwis poświecony jest pszczołom. Znajdziesz tutaj informacje dotyczące chorób pszczół i szkodników im zagrażającym. W poszczególnych artykułach znajdziesz informacje jak zapobiegać i zwalczać czynniki niszczące twoją pasiekę.

Witaj!

Ten serwis poświecony jest pszczołom. Znajdziesz tutaj informacje dotyczące chorób pszczół i szkodników im zagrażającym. W poszczególnych artykułach znajdziesz informacje jak zapobiegać i zwalczać czynniki niszczące twoją pasiekę.

 

Objawy kliniczne zamierania czerwia trutowego

Przebieg i objawy choroby zależą od nasilenia inwazji i siły rodziny. W silnych rodzinach nasilenie objawów jest mniejsze. Zazwyczaj choroba przebiega w formie skrytej przez pierwsze 2-3 lata mimo, że w tym okresie ulega zarażeniu 20-30% pszczół. Jesień jest okresem maksymalnego nasilenia zarażenia robotnic w związku z brakiem w rodzinie czerwia i usuwaniem trutni z ula. Objawy kliniczne występują z chwilą porażenia około 30% czerwia w rodzinie. Na czoło objawów wysuwa się: zamieranie czerwia trutowego i pszczelego głównie w stadium przedpoczwarki. Martwy czerw występuje na dennicy, deseczce wylotowej i na ziemi przed ulami, wśród pełzających niezdolnych do lotu, jak również martwych robotnic i trutni, występowanie w rodzinie robotnic i trutni z zaburzeniami rozwojowymi, niezdolnych do lotu, usuwanych często z ula, częste występowanie nastroju rojowego i rójek, silne osłabienie rodziny pod koniec lata, w jesieni i na wiosnę oraz masowe padanie pszczół przy silnej inwazji w listopadzie-grudniu, przy słabej inwazji pod koniec zimowli, brak zawiązania kłębu zimowego i związana z tym biegunka, likwidacja nieleczonych rodzin w 3-5 roku trwania inwazji. Rodziny osłabione dodatkowo przez inne choroby giną szybciej. Rozpoznanie choroby. Obejmuje ono badanie w pasiece i badanie laboratoryjne. Celem tych badań jest wykazanie obecności pasożyta, ewentualnie i jego stadiów rozwojowych na czerwiu zasklepionym (zwłaszcza trutowym), samic V. jacobsoni na robotnicach, trutniach, niekiedy i na matce oraz na martwych pszczołach i w zmiotkach z dennicy. Badaniem należy objąć co najmniej 15% rodzin w pasiece. Wczesne rozpoznanie choroby,tj. jeszcze przed wystąpieniem objawów klinicznych, ma istotne znaczenie w prognozowaniu i leczeniu warrozy. Badanie w pasiece obejmuje: oglądanie odsklepionego czerwia, badanie matki oraz diagnostyczne stosowanie leków. Największe prawdopodobieństwo wykrycia V. jacobsoni i stadiów rozwojowych tego pasożyta daje badanie czerwia trutowego w okresie wiosenno-letnim. Przy braku czerwia trutowego należy badać czerw robotnic usytuowany na skrajnych plastrach gniazdowych. Badanie polega na oglądaniu odsklepionych przedpoczwarek i poczwarek, wnętrza komórek i wewnętrznej strony sasklepów. W tym celu należy przekłuć komórki plastra tuż pod zasklepami igłami widelca doodsklepiania i wyciągnąć zawieszone na nich przedpoczwarki i poczwarki. Bardziej pracochłonne jest zdejmowanie z komórek wieczek pincetą i wyciąganie pojedynczych przedpoczwarek i poczwarek. Badaniu należy poddać co najmniej 200-300 larw (wycinek plastra z czerwiem zasklepionym o wymiarach 3 x 15 cm). Brązowe samice V. jacobsoni wyraźnie kontrastują z perłowobiałym oskórkiem czerwia. Postacie rozwojowe pasożyta są widoczne we wnętrzu komórek w formie białych lub jasnożółtych tworów. Badanie matki metodą Ruttnera polega na oglądaniu pod lupą matki umieszczonej w szklanej rurce o średnicy 0,7-0,8 mm. Samice V. jacobsoni są dobrze widoczne na powierzchni ciała matki. W ten sam sposób bada się pszczoły towarzyszące matce.

Patogeneza zgnilca złośliwego

Postacie rozwojowe i dojrzałe roztocza w trakcie pasożytowania na larwach i poczwarkach, zaś samice V. jacobsoni ponadto na trutniach, robotnicach i matce powodują utratę dużych ilości hemolimfy, obniżenie poziomu białek w hemolimfie o 15-30% i kwasów nukleinowych w mięśniach, co prowadzi do osłabienia. Mechaniczne uszkodzenia powłok ciała stanowią wrota zakażenia dla drobnoustrojów. Pasożyt rozwija się na czerwiu trutowym i pszczelim, przy czym wykazuje silną predylekcję do czerwia trutowego. Przy silnej inwazji oprócz czerwia zasklepionego ulega porażeniu czerw niezasklepiony. Zaatakowane przez pasożyta larwy są niespokojne i często opuszczają niezaskle- pione komórki plastra. Larwy porażone przez 4-6 pasożytów przechodzą dalsze przeobrażenie, w trakcie którego występują zaburzenia rozwojowe. Przejawiają się one brakiem lub deformacją skrzydełek, nóżek i skróceniem odwłoków. Trutnie i robotnice z zaburzeniami rozwojowymi nie są zdolne do lotu, pełzają lub skaczą po plastrach. Obserwuje się je rano i wieczorem, zwłaszcza wiosną i jesienią. Rozwój czerwia porażonego większą liczbą pasożytów ulega zahamowaniu i czerw zamiera. Przy niewielkim nasileniu inwazji robotnice usuwają z komórek martwe larwy i poczwarki. Natomiast przy masowej inwazji martwy czerw nie jest usuwany z komórek. Czerw niezasklepiony przypomina osobniki padłe na kiślicę, zaś zapadnięte wieczka i powygryzane otworki w zasklepach nasuwają podejrzenie zgnilca złośliwego. Porażone przez pasożyta robotnice pracują niechętnie. Długość życia robotnic zarażonych w wieku 10 dni życia ulega skróceniu o około 50%, starszych do 90%. V. jacobsoni przenosi zarodniki B. Iarvae, wirusy paraliżu pszczół, bakterie i zarodniki grzybów, przez co przyczynia się do zawleczenia wielu chorób do rodziny. Choroba szerzy się na drodze kontaktów bezpośrednich pszczół (błądzenia, rabunki, łączenie rodzin), za pośrednictwem zarażonych matek i trutni, a także czerwia porażonego przez pasożyty. Bardzo ważną rolę w szerzeniu warrozy odgrywają dzikie roje pochodzące z chorych rodzin.

Cykl rozwojowy pasożyta

Rytm składania jajeczek przez samicę V. jacobsoni jest ściśle uzależniony od stanu jej odżywienia oraz obecności w rodzinie czerwia. Gwałtownemu rozmnażaniu pasożyta sprzyja pojawienie się w rodzinie czerwia trutowego, przy czym wraź ze zwiększeniem liczby czerwia trutowego w rodzinie zmniejsza się stopień porażenia pasożytem czerwia robotnic. W lecie pasożyt poraża około 3,0% czerwia robotnic i ponad 60% czerwia trutowego, zaś na wiosnę i w jesieni do 80% czerwia robotnic. V. jacobsoni odbywa cykl rozwojowy na czerwiu zasklepionym. Zapłodnione samice przechowują nasienie w zbiorniczku nasiennym przez zimę. Na wiosnę samica po każdorazowym napiciu się hemolimfy przechodzi z karmicielek w trakcie karmienia czerwią do zaczerwionych komórek plastra tuż przed ich zasklepieniem, gdzie składa 2-5 perłowobiałych, elipsowatego kształtu jajeczek (1,5-3,0 mm). Istnieje również możliwość odsklepiania czerwia w celu złożenia jajeczek przez samicę roztocza. Następnie samica V. jacobsoni osiedla się na robotnicach pielęgnujących czerw i po napiciu się hemolimfy przystępuje do ponownego składania jajeczek. Pod koniec drugiej doby obecna w jajeczku larwa o trzech parach odnóży przekształca się w protonimfę, która opuszcza jajeczko i pasożytuje na czerwiu. Również dalsze stadia rozwojowe pasożyta łącznie z dojrzałymi samcami i samicami odżywiają się hemolimfą czerwia. Stadium protonimfy trwa u samicy 5, u samca 3 dni. Następnie protonimfy przekształca się w deutonimfę, z której po 1-2 dniach rozwijają się samce i samice. Niektórzy autorzy wyróżniają ponadto w cyklu rozwojowym V. jacobsoni stadium protochrysalis i deutochrysalis. Po kopulacji samce giną, zaś zapłodnione samice są wynoszone przez wygryzające się pszczoły z komórek plastra. W temperaturze gniazda pszczelego cykl rozwojowy samca trwa 6-7 dni, samicy 8-10 dni.

Etiologia Varroa jacobsoni

Varroa jacobsoni (typ Arthropoda, podtyp Chelicerata, klasa Arachnida, rząd Acari, podrząd Parasitiformes, nadrodzina Dermanyssidae) wykazuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samica (1,1-1,5 x 1,5-1,8 mm) o ciele kształtu elipsowatego spłaszczonym grzbietowo-brzusznie jest zabarwiona na ciemnobrązowo. Młode samice o nieschitynizowanym ciele są zabarwione na biało. Samce mniejsze od samic (0,93 x 0,97 mm) o ciele owalnym mają kolor biały lub jasnożółty. Pasożyt ma cztery pary krótkich członowanych odnóży. Druga para odnóży jest wyposażona w przyssawki służące do utrzymywania się na ciele czerwia i pszczół. Narząd gębowy typu kłująco-ssącego umożliwia odżywianie się hemolimfą i najprawdopodobniej również wydzieliną gruczołu oprzędowego larw wyprostowanych. Dobrze rozwinięty układ oddechowy umożliwia przebywanie pasożyta zarówno w atmosferze bogatej w dwutlenek węgla (komórki z zasklepionym czerwiem) oraz w atmosferze normalnej ula. Samice i samce oraz postacie rozwojowe roztocza pasożytują na czerwiu, z reguły na czerwiu zasklepionym, zaś dojrzałe samice pasożytują ponadto na robotnicach, trutniach i matce. Długość życia samicy zależy od pory roku, co wiąże się z cyklem życiowym rodziny pszczelej. Samice, które pasożytują na imago w okresie wiosenno-letnim żyją 2-3 miesiące, na pszczołach zimujących 6-8 miesięcy. Poza pszczołą V. jacobsoni ginie po około 5 dniach, na pszczołach martwych po 16-17 dniach, na plastrach z czerwiem po 40 dniach. U pszczół samice lokalizują się na grzbietowej i bocznej powierzchni ciała w miejscu połączenia głowy z tułowiem, tułowia z odwłokiem, na tułowiu, między dwoma pierwszymi segmentami odwłoka, rzadziej ną kończynach i u nasady skrzydełek. Zimujące samice wciskają się głęboko między sternity odwłoka.

Inwazje roztoczy zewnętrznych

Trzy gatunki roztoczy (A. externus, A. dorsalisiA. vagans) mogą pasożytować i rozmnażać się na powłokach zewnętrznych pszczół, dwa gatunki (V. jacobsoni i T. clared) pasożytują na czerwiu i pszczołach. Roztocza te nie zarażają tchawek. Inwazja Acarapis externus, A. dorsalis i A. rngans. Pszczoły mogą zarażać się jednym gatunkiem roztoczy, rzadziej dwoma, wyjątkowo trzema gatunkami. Rozwój A. externus trwa średnio 10 dni. Zapłodniona samica przylepia złożone jajeczka do ciała pszczoły. Larwa nie opuszcza przez pewien czas powłoki jaja, tylna jej część pozostaje w otoczce jajowej. W ten sposób jest ona zabezpieczona przed spadnięciem z ciała pszczoły., Nasilenie zachorowań wywołanych przez roztocza zewnętrzne z rodzaju Acarapis obserwowano w rodzinach pozbawionych matki. Roztocza odżywiają się hemolimfą. U zarażonych pszczół występuje silny niepokój i próby oczyszczenia ciała z pasożytów. Często inne pszczoły oczyszczają części tułowia najbardziej owłosione i niedostępne dla odnóży zarażonej pszczoły. Dotychczas nie przebadano wpływu zarażenia tymi roztoczami na organizm pszczół, siłę i produkcyjność rodziny. Inwazje roztoczy zewnętrznych zwalcza się w identyczny sposób jak chorobę roztoczową. Warroza (varroosis, choroba roztoczowa czerwia i pszczół) jest zaraźliwą chorobą czerwia, robotnic, trutni i matek o przebiegu ciężkim, którą wywołuje odżywiający się hemolimfą roztocz Varroa jacobsoni. Samice roztocza pasożytują na imago, postacie rozwojowe oraz samce i samice pasożyta porażają czerw zasklepiony, rzadko czerw niezasklepiony, głównie cżerw trutowy. Warroza jest zwalczana z mocy ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. V. jacobsoni, stwierdzona po raz pierwszy przez Jacobsona na czerwiu trutowym A pis indica na Jawie w 1904 r. została opisana przez Oudemansa. Istnieje wiele hipotez odnośnie czasu i miejsca, kiedy doszło do zarażenia Apis mellifera. Według jednej z nich adaptacja, zresztą niezupełna pasożyta do pszczoły miodnej miała miejsce na terenie Chin i obszarze ZSRR graniczącym z Chinami w latach 1960-1964. Inni autorzy uważają, że V. jacobsoni zaadaptowała się do pszczoły miodnej w Indiach, a być może również w Indonezji w latach 1904-1960. Za niepełną adaptację roztocza do pszczoły miodnej przemawia zarówno szybszy rozwój V. jacobsoni w rodzinach słabych, gdzie z reguły czerw jest słabo ogrzewany, oraz składanie jajeczek przez samicę pasożyta i jego rozwój w komórkach z czerwiem usytuowanym na obwodzie plastrów i na plastrach skrajnych. Decydującym czynnikiem jest w tym przypadku niższa temperatura, w której rozwija się czerw i stężenie dwutlenku węgla. Od początku lat sześćdziesiątych zanotowano bardzo szybki rozwój choroby, masowe zamieranie rodzin chorych oraz gwałtowne szerzenie się inwazji. Choroba została zawleczona na wszystkie kontynenty za wyjątkiem Australii i Ameryki Północnej, Nowej Zelandii, Wysp Pacyfiku i Wielkiej Brytanii. Decydującą rolę w szerzeniu choroby odgrywa import matek, wędrówki i błądzenie trutni, kontakty zbieraczek w trakcie zbierania pożytku, błądzenia pszczół i rabunki. Na możliwość przenoszenia pasożyta przez osy i trzmiele wskazuje przeżywalność V. jacobsoni na tych owadach przez 3-5 dni.

Tymol i mentol

Tymol.Działa na postacie wędrujące A. woodi Stosuje się go w dawce 10 g/pień dwukrotnie w odstępach miesiąca, poczynając od kwietnia. Trzeci raz stosuje się tymol w dawce 15 g/pień pod koniec września, po zakończeniu zimowego dokarmiania pszczół. Preparat w naczynkach metalowych lub szklanych, najlepiej przykryty gazą, należy wstawić na dno ula. Mentol. Mentol krystaliczny, mieszanina mentolu z wazeliną w stosunku 1:2 oraz 10% roztwór mentolu w 80% alkoholu etylowym wywierają silne działanie pasożytobójcze na postacie dojrzałe, jaja i larwy A. woodi Jest on wskazany szczególnie do zwalczania zarażeń w rodzinach przeznaczonych na eksport. Autorzy włoscy zalecają przy zarażeniu słabym wstawienie do ula naczynka zawierającego 4 g mentolu na okres 96 godzin, przy zarażeniu silnym 5 g mentolu na 120 godzin. Stosowanie mentolu w roztworze alkoholowym zapewnia szybsze i równomierne ulatnianie się leku, głębsze wnikanie do tchawek i ich rozgałęzień oraz umożliwia dokładniejsze dawkowanie. W niektórych krajach w leczeniu choroby roztoczowej jest stosowany Dimite, ester etylowy kwasu salicylowego i Ovotran, Micasin, Milbex, Tedion, BEF. Zapobieganie chorobie polega na niedopuszczaniu do rabunków, błądzeniu pszczół i trutni, niszczeniu wędrownych rojów niewiadomego pochodzenia, kontroli weterynaryjnej nad obrotem pszczołami i matkami oraz nad pasiekami wywożonymi ną pożytki.

Leczenie choroby roztoczowej

W leczeniu choroby roztoczowej lekami z wyboru są Folbex i tymol. Folbex. Leczenie rodzin za pomocą Folbexu wskazane jest w okresie wiosennej wymiany pszczół (od początku kwietnia do końca maja). Folbex jest kontaktowym środkiem akarycydnym, który działa wyłącznie na wędrujące postacie pasożyta. Zabieg odymiania rodziny powtarza się ośmiokrotnie w odstępach tygodniowych. Zabieg wykonuje się wieczorem po ustaniu lotu pszczół po uprzednim przygotowaniu ula. Polega on na usunięciu 2÷3 skrajnych plastrów (odstęp między ostatnim plastrem i ścianą ula powinien wynosić 10 cm), uszczelnieniu wylotu (szmatą, gazą lub papierem) i szczelin (glina). Następnie należy wstawić do ula tlący pasek Folbexu i zamknąć ul na 30 minut, a następnie ul przewietrzyć otwierając okienko wylotowe i okienko kontrolne. W rodzinach o dużej liczbie pszczół należy silnie poszerzyć gniazdo, w idach nadstawkowych zaś ustawić nadstawkę. W przypadku osypywania się pszczół w trakcie zabiegu, zabieg należy przerwać, ul przewietrzyć i osypane pszczoły po wygarnięciu na papier ułożyć w cienkiej warstwie na powietrzu.

Zwalczanie choroby roztoczowej

Choroba roztoczowa jest zwalczana z mocy ustawy na podstawie następujących rozporządzeń i instrukcji: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 24 września i 946 r. o obowiązku zgłaszania i zwalczania choroby roztoczowej, Instrukcja nr 2 Ministra Rolnictwa, Departament Weterynarii z dnia 15 września 1966 r. w sprawie zwalczania zgnilca złośliwego, kiślicy i choroby roztoczowej, Pismo Ministerstwa Rolnictwa, Departament Weterynarii z dnia 19 kwietnia 1974 r. o stosowaniu tymolu w leczeniu choroby roztoczowej oraz obowiązku badania pszczół w kierunku tej choroby w strefie przygranicznej z NRD. Do obowiązków lekarza weterynarii należy: urzędowe stwierdzenie zarazy na podstawie badania klinicznego i wyników badania laboratoryjnego, uznanie pasieki za zapowietrzoną (przy wejściu do pasieki należy umieścić tablicę z napisem „Choroba roztoczowa pszczół – wstęp wzbroniony”), ustalenie okręgu zagrożonego w promieniu 3÷5 km od pasieki zapowietrzonej, przeprowadzenie przeglądu wszystkich rodzin w tym okręgu, pobranie próbek do badań z osypu zimowego ze wszystkich rodzin w okresie od stycznia dp połowy marca, wydanie zarządzeń sanitarno-weterynaryjnych w pasiece zapowietrzonej i w okręgu zagrożonym zakazujących obrotu pszczołami, urządzania przetargów i wystaw oraz nakazujących likwidację rojów dzikich i wędrujących w okręgu zagrożonym, przeprowadzenie zabiegów leczniczych jednocześnie we wszystkich pniach pasieki zapowietrzonej, dokonanie kontrolnego przeglądu pasieki ozdrowionej i ponowne pobranie pszczół do badań laboratoryjnych w następnym roku. Na wniosek wojewódzkiego lekarza weterynarii urząd wojewódzki może zarządzić badanie wszystkich pasiek na określonym obszarze wydając równocześnie zarządzenia zabraniające obrotu rodzinami, urządzania wystaw i przetargów. Na podstawie porozumienia służby weterynaryjnej Polski i NRD wprowadzono obowiązkowe kontrolne badanie pszczół pochodzących ze wszystkich pasiek w 3 km pasie strefy przygranicznej. Badania są przeprowadzane w odstępach dwuletnich. Zarazę uznaje się za wygasłą i uchyla zarządzenia, gdy wszystkie rodziny zostały poddane leczeniu i badania laboratoryjne pszczół pobranych z osypu zimowego następnego roku wypadły negatywnie.

Rozpoznanie

W każdym przypadku podejrzenia choroby rozpoznanie kliniczne musi być potwierdzone badaniem laboratoryjnym. Celem badania jest wykazanie w pierwszej parze tchawek obecności dojrzałych roztoczy lub ich postaci rozwojowych oraz charakterystycznych zmian anatomopatologicznych. Do badań laboratoryjnych należy pobrać 50÷100 sztuk martwych pszczół z osypu zimowego lub padłych przed pierwszym oblotem. Stwierdzenie zarażenia chociażby jednej pszczoły wskazuje na zarażenie całej rodziny. Istnieje kilka metod badania pszczół na obecność roztoczy w tchawkach, a mianowicie: metoda szybka, metoda Svobody (czareczek), badanie mikroskopowe wypreparowanych tchawek pszczół poddanych uprzedniemu działaniu płynu Audemanna, badanie w kompensorze trychinoskopowym. Metoda szybka polega na oglądaniu przez lupę przy powiększeniu 25 x pierwszej pary tchawek żywych pszczół. U pszczół poddanych narkozie eterowej należy usunąć żądło, główkę, pierwszą parę nóżek i chitynowy pierścień przedtułowia. W tak powstałym otworze tułowia prześwitują tchawki. Można je przenieść na szkiełko podstawowe do kropli alkoholu propylenowego i po nakryciu szkiełkiem nakrywkowym oglądać pod mikroskopem przy powiększeniu 100-300x. W metodzie Svobody zalecanej powszechnie należy odciąć główkę wraz z przednią częścią tułowia tuż przed pierwszą parą skrzydełek. Odciętą część odwraca się powierzchnią cięcia ku górze i wypreparowuje igłą mięśnie. Otrzymane w ten sposób czarki, należy nakleić na tekturę lub pudełko i oglądać tchawki pod lupą. W celu dokładniejszego zbadania tchawek wkrapla się do czarki 20% amoniak, wypreparowuje i ogląda tchawki pod mikroskopem w kropli 5÷20% kwasu mlekowego przy powiększeniu 10-25x. Wysuszone pszczoły przed przystąpieniem do badania należy umieścić na co najmniej 24 godziny w płynie Audemanna (alkohol 70% – 87 ml, gliceryna — 5 ml, kwas octpwy lodowaty – 8 ml), a następnie przygotować czarki wg metody Svobody. Następnie czarki należy przenieść na szkiełku podstawowym pod lupę, wypreparować tchawki przy powiększeniu 40x. Zmiany w tchawkach ogląda się przy tym samym lub większym powiększeniu. Do badań w kompensorze trychinoskopowym odcina się cienki krążek z przedniej części tułowia pszczoły, prowadząc cięcie przed pierwszą parą skrzydełek. Odcięty wraz z mięśniami krążek umieszcza się w kompensorze w kropli 5% kwasu mlekowego lub ługu sodowego, po kilkunastu minutach przykrywa górnym szkłem, rozgniata przez przykręcenie śrub i ogląda przy powiększeniu 25-300x.

Zmiany anatomopatologiczne

Charakter i natężenie zmian w pierwszej parze tchawek zależy od nasilenia inwazji i stopnia rozwoju procesu chorobowego. Wyróżniono trzy stadia zmian w tchawkach. I stadium występuje po 2÷3 dniach po zarażeniu. W niezmienionych tchawkach występuje niewielka liczba dojrzałych pasożytów. Po 3-Ki dniach ściany tchawek żółkną. II stadium występuje po 2÷3 tygodniach po zarażeniu. W tchawkach zwiększa się liczba pasożytów i ich stadiów rozwojowych. Ściany-tchawek zabarwione na kolor ciemnożółty lub jasnobrązowy pokrywają ciemnobrązowe, nieregularne plamy. III stadium występujące po 27÷30 dniach po zarażeniu cechuje ciemnobrązowe lub czarne zabarwienie tchawek. Światło tchawek wypełniają roztocza lub ich larwy. Często dochodzi do zwyrodnienia komórek nabłonka i rozpadu komórek egzokutykuli, która tworzy w tchawkach spiralne zgrubienia, kię śnie przylegające do porażonych tchawek są zwyrodniałe i stopniowo zanikają. Są one zabarwione ciemnobrązowo lub czarno. Zmiany w workach powietrznych zaatakowanych przez A. woodi są zbliżone do zmian w tchawkach. Obserwowano również uszkodzenie włókien nerwowych, które unerwiają skrzydełka. Zarażone pszczoły padają w trzecim stadium zmian w tchawkach.