This is featured post 1 title

You can easy customize the featured slides from the theme options page, on your Wordpress dashboard. You can also disable featured posts slideshow if you don't wish to display them. Dont edit it manually, by replacing images, but you set feature image when you create new posts.

This is featured post 2 title

You can easy customize the featured slides from the theme options page, on your Wordpress dashboard. You can also disable featured posts slideshow if you don't wish to display them. Dont edit it manually, by replacing images, but you set feature image when you create new posts.

This is featured post 3 title

You can easy customize the featured slides from the theme options page, on your Wordpress dashboard. You can also disable featured posts slideshow if you don't wish to display them. Dont edit it manually, by replacing images, but you set feature image when you create new posts.

This is featured post 4 title

You can easy customize the featured slides from the theme options page, on your Wordpress dashboard. You can also disable featured posts slideshow if you don't wish to display them. Dont edit it manually, by replacing images, but you set feature image when you create new posts.

This is featured post 5 title

You can easy customize the featured slides from the theme options page, on your Wordpress dashboard. You can also disable featured posts slideshow if you don't wish to display them. Dont edit it manually, by replacing images, but you set feature image when you create new posts.

 

Patogeneza inwazji larw

Inwazje larw oleić występują u pszczół dość często i przy masowym występowaniu (do 100 larw na jednej pszczole) powodują poważne straty w rodzinie. Trójpazurkowce M. vańegatus i M. cicatricosus wciskają się pod pierścienie chitynowe tułowia i odwłoka, przegryzają błony międzysegmentalne i żywią się hemolimfą. Zarażone pszczoły słabną, niekiedy tracą zdolności lotne i szybko padają wśród niezbornych ruchów ciała. Po śmierci żywiciela larwy przenoszą się na zaczerwione plastry, gdzie po przejściu następnego stadium rozwojowego, żywią się jajami i młodym czerwiem. Trójpazurkowce giną na ciele pszczoły po 2+3 tygodniach i opadają na dno ula. Rozprzestrzenianie choroby. Pasożyty przynoszą do ula wyłącznie zbieraczki zarażone pasożytem podczas zbierania nektaru i pyłku. Rzadziej zarażają się pszczoły nielotne przez kontakt bezpośredni z zarażonymi zbieraczkami. Przebieg i objawy choroby. Więcej pasożytów występuje w pierwszej połowie lata. Liczba pszczół w rodzinie, porażonych przez pasożyty, może wahać się od kilkuset do kilku tysięcy. Chore pszczoły są niespokojne i starają się tylnymi nóżkami usunąć pasożyty z tułowia i odwłoka. Niekiedy przewracają się na grzbiet i kręcą w kółko. W miarę trwania inwazji pszczoły tracą zdolności lotne, są niespokojne, słabną i giną. Opisano przypadki wymarcia całych rodzin.

Inwazja larw oleić

Meleoza jest chorobą pasożytniczą zbieraczek, rzadziej pszczół nielotnych, wywołaną przez larwy chrząszczy z rodzaju Meloe, które pasożytują na powłokach zewnętrznych. Choroba występuje w pierwszej połowie lata (druga połowa maja, czerwiec) i powoduje niepokój, wycieńczenie i padanie pszczół. Etiologia. Na ciele pszczół pasożytują larwy o nazwie trójpazurkowiec (triangulus) oleicy pstrej M. variegatus i M cicatricosus. Trójpazurkowce odżywiają się hemolimfą. Spotykane na powłokach zewnętrznych ciała zbieraczek larwy oleicy zwyczajnej M. proscarabeus odżywiają się miodem i nie są szkodliwe dla pszczół. Oleice należą do rzędu Coleoptera, rodziny Meloeidea. Ciało M. variegatus o długości 11÷38 mm składa się z głowy, tułowia i odwłoka pokrytego w odcinku przednim połyskującymi metalicznie pokrywami o zabarwieniu fioletowo-czarnym. Samice składają na wiosnę do dołków w ziemi około 10 000 jajeczek kształtu cylindrycznego, z których po A+6 tygodniach wylęgają się drobne ruchliwe larwy (trianguliny). Larwy mają trzy pary odnóży zakończonych trzema pazurkami. Usadawiają się one na kwiatach roślin motylkowych, złożonych i krzyżowych, gdzie zarażają pszczoły robotnice zbierające nektar lub pyłek. Trójpazurkowce usadawiają się na błonach międzysegmentalnych tułowia i odwłoka, gdzie odżywiają się hemolimfą lub przechodzą do komórek plastrów i żywią się jajeczkami pszczół. Larwy, które nie przedostaną się na pszczoły, nie podlegają dalszemu przeobrażeniu. Trójpazurkowce w swoim rozwoju przechodzą stadium larwy drugiego stopnia, pozornej poczwarki, larwy trzeciego stopnia, poczwarki właściwej.

Zapobieganie i zwalczanie inwazji B. coeca

Zapobieganie. Najważniejszą rolę w zapobieganiu inwazji B. coeca odgrywa przestrzeganie zasad higieny w ulu, częsta wymiana plastrów, odsklepianie zapasów na wiosnę, trzymanie w pasiece tylko silnych rodzin. Zwalczanie. Efekty w zwalczaniu braulozy można osiągnąć przy połączeniu zabiegów higienicznych z oczyszczaniem od pasożytów zarażonych owadów. Zabiegi higieniczne polegają na odsklepianiu plastrów, na których żerują larwy pasożyta i utrzymaniu czystości w ulu. Zwalczanie dorosłych pasożytów sprowadza się do ich obezwładnienia i odpadnięcia z ciała porażonych pszczół pod wpływem dymu tytoniowego, kamfory, naftaliny i tymolu lub ich zabicia dymem fenotiazyny. Dym tytoniowy stosuje się po uszczelnieniu ula i wyłożeniu dennicy arkuszem papieru. Rodzinę odymia się przez wlot dymem tytoniowym. Po 2-3 minutach należy przewietrzyć ul, usunąć i spalić papier z odpadłymi wszolinkami. Kamforę, naftalinę, tymol po owinięciu gazą należy wstawić do ula z dennicą wyłożoną papierem. Preparaty w ilości 10-15 g/pień wstawia się wieczorem. Rano usuwa się papier, na który opadały pasożyty. Zabieg stosuje się przez trzy kolejne noce i powtarza po 12 dniach. Przy stosowaniu tymolu w dawce 60-100 g/rodzinę, należy preparat usunąć z ula po 3 godzinach. Fenotiazynę stosuje się po uprzednim wyłożeniu dennicy papierem i uszczelnieniu ula. Należy podkurzyć rodzinę dymem z podkurzacza, do którego dodano 3,0 g fenotiazyny. Zabieg odymiania przeprowadza się dwukrotnie. Po pierwszym odymianiu trwającym 30 sekund należy odczekać 30 sekund i powtórnie odymiać rodzinę przez 20 sekund. Odymianie powinno być przeprowadzone wieczorem, gdy temperatura otoczenia wynosi 10÷12°C. Wykonanie zabiegu przy temperaturze otoczenia 26÷28°C nie daje efektu. Po zabiegu wietrzy się ule, usuwa i spala papier z dennicy.

Cykl rozwojowy pszczoły

Zapłodniona samica składa mlecznobiałe, elipsowatego kształtu jajeczka na krawędziach komórek starych plastrów z miodem zasklepionym. Wylęgające się z nich larwy o długości 0,5 mm przedostają się pod zasklepy plastrów z miodem, gdzie drążą korytarze, widoczne z zewnątrz, pod postacią cienkich, białawych nitkowatych linii. Larwa przed przepoczwarzeniem osiąga długość 1,5 mm. Larwy pasożyta odżywiają się miodem i pierzgą. Przepoczwarzenie odbywa się na końcu korytarzyka w zasklepię. Świeżo wylęgłe wszolinki są początkowo białe, później słomkowożółte o miękkiej powłoce chitynowej. Po 6÷12 godzinach powłoka chitynowa twardnieje i ciemnieje. Długość życia pasożyta wynosi 3÷4 tygodnie, rozwój 21 dni. Rozprzestrzenianie choroby. Inwazja szerzy się za pośrednictwem błądzących robotnic i trutni, podczas łączenia rodzin, podawania rodzinom zarażonych matek lub plastrów z żerującymi larwami pasożyta, os i żuków z rodzaju Cetonia. Przebieg i objawy choroby.. Inwazja wszolinki przebiega na ogół łagodnie. Obserwowano jednakże masowe inwazje, które prowadziły do zamierania matek, zmniejszenia się liczby pszczół w rodzinie do 1/3 i przyczyniały się do silnego obniżenia produkcyjności rodziny. Tam, gdzie warunki klimatyczne sprzyjają masowym inwazjom pszczół, brauloza stanowi duże niebezpieczeństwo dla pasiek. Pod koniec lata i w jesieni, z chwilą gdy liczba karmicielek obniża się w rodzinie, pasożyty masowo przechodzą na matkę. Rozwojowi choroby sprzyja krótka zima, długie i ciepłe lato, osłabienie rodziny, a także obecność w ulu starych plastrów z zasklepionymi zapasami miodu. Choroba rozwija się powoli, często występuje endemicznie. Silnie zarażone pszczoły są niespokojne i nie pracują. Porażone matki są niespokojne, ospałe, ociężałe, często zaprzestają czerwienia. Pasożyty, które utrudniają prawidłowe odżywianie matki, doprowadzają przy masowej inwazji do śmierci głodowej. Silnie zarażone pszczoły lotne nie wylatują po nektar i pyłek. Rozpoznanie choroby polega na stwierdzeniu: obecności pasożytów na ciele matki i robotnic. Pasożyty oglądane okiem nieuzbrojonym mają wygląd czerwonobrązowych kuleczek o średnicy 1,5 mm, śladów żerowania larw pasożyta na plastrach, larw wszolinek po umieszczeniu zciętych zasklepów w naczyniu z wodą.

Brauloza

Brauloza jest chorobą pasożytniczą matek, robotnic i trutni, którą wywołują ektopasożyty z rodzaju Braula. Przy masowych zarażeniach matki występują zaburzenia w czerwieniu i śmierć matek. Nasilenie choroby przypada na okres późnego lata, kiedy pasożyt poraża młode pszczoły i trutnie. Jesienią i zimą duże ilości pasożytów występują na matce i robotnicach, szczególnie w centralnej części gniazda. W rodzinach choroba występuje endemicznie i nasila się cyklicznie późnym latem i jesienią. Etiologia. Wszolinka pszczela Braula coeca (gromada Insecta, podgromada Pterygenea, rząd Diptera, rodzina Braulidae, rodzaj Braula) występuje wszędzie tam, gdzie hodowane są pszczoły. B. coeca i B. coeca angulata występują na terenie Europy, B. schmitzi w Brazylii, Kaukazie i Zakaukaziu, B7 orientalis na Bliskim i Dalekim Wschodzie, B. kohli w Afryce Równikowej i B. pretoriensis w Południowej Afryce. W Polsce pasożytuje B. coeca. B. coeca jest pasożytem pszczół. Całe życie spędza w ulu, gdzie przechodzi cykl rozwojowy trwający 21 dni. Dorosły dwuskrzydły owad o zabarwieniu ceglastym ma krótką, szeroką głowę i tułów i prawie kulisty odwłok. Samice są nieco większe od samców. Długość ciała samic wynosi 1,5 mm, szerokość 1,0 mm. Całe ciało wśzolinki, za wyjątkiem clypeus i dolnego odcinka głowy, pokrywają ciemne włoski. Trzy pary silnie rozwiniętych odnóży są zakończone szerokimi grzebyczkami Przy ich pomocy pasożyt przyczepia się do włosków pokrywających ciało pszczoły. Aparat gębowy typu ssącego jest przystosowany do pobierania pokarmów płynnych, mleczka i miodu. B. coeca umiejscawia się po stronie grzbietowej na przewężeniu między tułowiem i odwłokiem robotnic, matek i trutni. Przy silnym nasileniu inwazji, szczególnie u matek starszych, liczba pasożytów jest kilkakrotnie większa niżeli u robotnic. Na matkach obserwowano do 171 pasożytów, na robotnicach średnio 2÷3 pasożyty. W celu zdobycia pożywienia wszolinki przechodzą na głowę owada, usadawiają się w pobliżu otworu gębowego i grzebyczkiem drażnią wargę dolną tak długo aż pojawi się kropelka mleczka, które szybko zlizują. U matek i trutni wyczekują na pobieranie przez nie pokarmu.

Inwazja Tropilaelaps clarea

Tropilaelaps clarea jest ektopasożytem robotnic, trutni, matek i starszego czerwia. Dojrzałe płciowo roztocza o ciele silnie spłaszczonym, wymiarze 0,8 X 0,55 mm, usadawiają się na błonach międzysegmentalnych, gdzie żywią się hemolimfą. Larwy pasożyta żerują na larwach i poczwarkach pszczół. Czerw porażony w stadium larwy i przedpoczwarki ginie, natomiast poczwarki przeżywają zarażenie i rozwijają się z nich pszczoły o niedorowiniętych skrzydełkach. W zarażonych rodzinach obniża się szybko liczba czerwia i pszczół, występuje czerw rozstrzelony, pojawiają się osobniki z niedorozwojem skrzydełek, które są usuwane z ula. Rodzina niechętnie pracuje, jej produkcyjność spada. Przy silnej inwazji pasożyta padają całe rodziny. Dotychczas chorobę opisano w Indiach, Wschodnich Himalajach, Filipinach, Hong-Hongu i Wietnamie. Leczenie polega na comiesięcznym stosowaniu kwiatu siarki w małych dawkach.

Leczenie warrozy

W leczeniu warrozy są stosowane metody biologiczne i chemiczne. Jedynie łączne stosowanie obydwu metod zmniejsza nasilenie inwazji V. jacobsoni w zarażonych rodzinach. W metodach biologicznych wykorzystano predylekcję pasożyta do porażania czerwia trutowego. Z tych też względów metody biologiczne polegają na: usuwaniu części plastrów z czerwiem trutowym z ramek z następowym jego niszczeniem przez przetopienie, hodowli czerwia trutowego na tzw. ramce pracy (ramka z wyciętą woszczyną w dolnej części na wysokości 10 cm od dolnego brzegu ramki, w którą wstawiono susz zawierający komórki truto- we, względnie węzę z odciśniętymi zaczątkami komórek trutowych). Po zasklepieniu tego czerwia należy tę część plastra usunąć z ula i przetopić, ograniczeniu czerwienia matki. W tym celu należy podzielić gniazdo na trzy części i izolować matkę w każdej części na 1 -2 niezaczerwionych plastrach przez 6 dni. Zaczerwiony plaster po zasklepieniu jest usuwany z ula. Takie postępowanie likwiduje do 77% pasożytów w rodzinie, termoterapii pszczół w komorach termicznych o temperaturze 43-49°C i wilgotności względnej 20-30% przez 10-12 minut, lub w 40°C przez 15-25 minut, stosowanie pułapek. Na przykład usytuowanie na dennicy blaszanej brytfany pokrytej metalową siatką o średnicy oczek 4 mm, którą raz w tygodniu usuwa się z ula i odkaża przez wypalanie. Preparaty chemiczne zalecane w terapii warrozy działają wyłącznie na samice V. jacobsoni poza komórkami plastrów z zasklepionym czerwiem. Ich skuteczność wynosi 70-90%. Leki należy stosować kilkakrotnie, najlepiej wczesną wiosną i późną jesienią przy braku czerwia w rodzinie. W rodzinach z czerwiem w celu zwiększenia skuteczności leków należy czerw usunąć lub odsklepić, względnie leczyć rodziny po przesiedleniu na plastry z suszem. Leczenie należy przeprowadzić we wszystkich rodzinach w pasiece, co zapobiegnie przenoszeniu zarażenia przez błądzące robotnice i trutnie. Do najczęściej stosowanych leków należy: fenotiazyna, warroazin, sineacar, warostan, warroa- tin, kelthane, folbeks, tymol, K-79 (Chlordimeform, Pestanal R),acaratox, naftalina, tedion, milbex, micasin, danikat, siarka, mentol i kwas mrówkowy.Należy pamiętać, że niektóre leki wpływają niekorzystnie na czerwienie matek (fenotiazyna, naftalina), żywotność czerwia i zachowanie się pszczół (warrostan, siarka). Niektóre leki działają jedynie w pewnych granicach temperatur.

Zwalczanie choroby warrozy

Na podstawie pisma Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Departament Weterynarii z dnia 18.VI.1980 r. warroza podlega obowiązkowi zgłaszania i zwalczania. Od czerwca do października należy przeprowadzić przeglądy w pasiekach zarodowych i reprodukcyjnych i zbadać osyp zimowy. W tym samym czasie przeprowadza się przegląd pasiek w pasie nadgranicznym o szerokości 3 km. Po stwierdzeniu choroby pasiekę uznaje się za zapowietrzoną i w promieniu 5 km wokół niej tworzy okręg zagrożony. W okręgu zagrożonym obowiązuje zakaz obrotu pszczołami i obowiązek niszczenia dzikich rojów. W rejonach gdzie występuje warroza dokonuje się przeglądów pasiek w czerwcu i we wrześniu i przeprowadza leczenie. Zapobieganie chorobie polega na likwidacji dzikich rojów, kontroli importu matek, kwarantannie i laboratoryjnym badaniu matek, corocznym przeglądzie pasiek, badaniu czerwia i pszczół oraz osypu zimowego w kierunku warrozy (wiosna przed pierwszym oblotem i jesień przed zawiązaniem kłębu zimowego), kontroli wędrówek pasiek.

Badanie pszczół metodą flotacji

Od 200 do 300 robotnic, najlepiej obsiadujących plastry z czerwiem odkrytym, przenosi się do naczynia z wodą z dodatkiem detergentu (np. płyn Ludwik 1 ml + 100 ml wody) i wytrząsa przez 5-10 minut. Po usunięciu pszczół z naczynia na jego dnie można oglądać osadzone pasożyty. Ruttnęr zaleca użycie zamiast wody benzyny, oraz przesączenie wytrząsanej zawartości przez sitko o średnicy oczek 4 mm. Uzyskany w ten sposób przesącz należy ponownie przesączyć przez białe płótno, na którym osądzają się pasożyty.Badanie zmiotków i osypu zimowego jest najtańszą i prostą metodą, która jest zalecana również jako metoda kontrolna w pasiekach hodowlanych i reprodukcyjnych. W jesieni dno ula pokrywa się sztywnym jasnym papierem. Ruttner zaleca pokrycie papieru od góry siatką o średnicy oczek 4 mm rozpiętą na ramce, co umożliwi oddzielenie martwych pszczół i większych cząsteczek osypu od obumarłych pasożytów, które odpadają z robotnic w czasie zimowli. Na wiosnę zbiera się zmiotki z wkładki i ogląda pod lupą lub bada metodą flotacji w następujący sposób: rozdrobnione zmiotki należy zalać olejem jadalnym (masa właściwa 0,9 g/cm3) w stosunku 1:10 i wytrząsa trzykrotnie przez 30 s i następnie odstawia na 5 minut. Po tym czasie na powierzchnię oleju wypływają V. jacobsoni, B. coeca i elementy ciała pszczół. Olej po przefiltrowaniu przez gęste płótno można użyć ponownie. Zamiast oleju można stosować wodę o temperaturze 45-50°C, benzynę lub eter. Wtedy pasożyty opadają na dno w postaci osadu, z którego sporządza się na szkiełku podstawowym preparat i ogląda pod lupą.

Diagnostyczne stosowanie leków

Leki akarycydne powodują odpadanie pasożytów z pszczół na wkładkę (papier biały, bibuła) włożoną na dennicę lub wsuniętą przez wylotek. W celu uniknięcia skażenia miodu preparatem akarycydnym, badanie przeprowadza się w okresie bezpożytkowym. Najczęściej w celach diagnostycznych jest stosowany sineacar (diagvar), folbex, fenotiazyna i stężony kwas mrówkowy. Sineacarem opyla się pszczoły w uliczkach między plastrami oraz plastry z czerwiem i pszczołami. Jednorazowa dawka preparatu wynosi 50-100 g. Opylanie przeprowadza się wieczorem, a na drugi dzień rano usuwa się z ula wkładkę, na której obok sproszkowanego preparatu widoczne Śą pasożyty. Dokładniejszą identyfikację pasożytów umożliwia oglądanie zawartości wkładki pod lupą. W celu zwiększenia kontaktu pszczół z preparatem można zalecać po zastosowaniu preparatu podkurzenie rodziny przez wylotek kilkoma kłębami dymu z podkurzacza. Tlący pasek folbeksu należy włożyć między skrajny plaster a ścianę ula i zamknąć ul na 30 minut. Przed zabiegiem dennicę wykładamy papierem lub wsuwamy wkładkę przez wylotek i uszczelniamy ul. Pasożyty widoczne okiem nieuzbrojonym występują na wkładce. Dym ze spalanej w podkurzaczu fenotiazyny (1,5 g) wdmuchuje się przez wylotek (70-80 kłębów) i zamyka ul na 30 minut. Po tym czasie należy usunąć wkładkę i badać jej zawartość na obecność pasożytów. Po wyłożeniu dennicy białym papierem wstawia się do ula naczynie z knotem zawierające stężony kwas mrówkowy (180 ml/rodzinę) jak najbliżej części gniazdowej na okres 2 tygodni. Szybkość parowania (10 ml/dobę) należy ustalić za pomocą knota. Po 14 dniach usuwa się wkładkę i bada zawartość na obecność V. jacobsoni. Również w celach diagnostycznych wskazane jest wkładanie do ula wkładki po zawiązaniu kłębu zimowego, którą usuwa się na wiosnę przed pierwszym oblotem. Zebrany z wkładki osyp bada się metodą flotacji w laboratorium. W badaniach należy odróżnić V. jacobsoni od Braula coeca. Ciało B. coeca jest podłużnie owalne o wymiarach 1,5 x 1,0 mm. Braula ma któtką i szeroką głowę i tułów, prawie kulisty odwłok, trzy pary odnóży i zabarwienie ceglastoczerwone. Ponadto przy inwazji B. coeca występują charakterystyczne zmiany na zasklepach. Badanie laboratoryjne w kierunku warrozy obejmuje: próbę termiczną z żywymi pszczołami, badanie pszczół metodą flotacji oraz badanie zmiotków z dennicy i osypu zimowego. Próba termiczna z żywymi pszczołami polega na umieszczeniu 100-200 nielotnych robotnic w zasiatkowanej klateczce lub naczyniu szklanym w termostacie o temperaturze 46-49°C i wilgotności względnej 20-30% na okres 15 minut. Pod wpływem temperatury roztocza odpadają z pszczół i są dobrze widoczne ha bibule, na której ustawiono klateczkę oraz na dnie naczynia szklanego.