Category: Zwalczanie

Zapobieganie i zwalczanie inwazji B. coeca

Zapobieganie. Najważniejszą rolę w zapobieganiu inwazji B. coeca odgrywa przestrzeganie zasad higieny w ulu, częsta wymiana plastrów, odsklepianie zapasów na wiosnę, trzymanie w pasiece tylko silnych rodzin. Zwalczanie. Efekty w zwalczaniu braulozy można osiągnąć przy połączeniu zabiegów higienicznych z oczyszczaniem od pasożytów zarażonych owadów. Zabiegi higieniczne polegają na odsklepianiu plastrów, na których żerują larwy pasożyta i utrzymaniu czystości w ulu. Zwalczanie dorosłych pasożytów sprowadza się do ich obezwładnienia i odpadnięcia z ciała porażonych pszczół pod wpływem dymu tytoniowego, kamfory, naftaliny i tymolu lub ich zabicia dymem fenotiazyny. Dym tytoniowy stosuje się po uszczelnieniu ula i wyłożeniu dennicy arkuszem papieru. Rodzinę odymia się przez wlot dymem tytoniowym. Po 2-3 minutach należy przewietrzyć ul, usunąć i spalić papier z odpadłymi wszolinkami. Kamforę, naftalinę, tymol po owinięciu gazą należy wstawić do ula z dennicą wyłożoną papierem. Preparaty w ilości 10-15 g/pień wstawia się wieczorem. Rano usuwa się papier, na który opadały pasożyty. Zabieg stosuje się przez trzy kolejne noce i powtarza po 12 dniach. Przy stosowaniu tymolu w dawce 60-100 g/rodzinę, należy preparat usunąć z ula po 3 godzinach. Fenotiazynę stosuje się po uprzednim wyłożeniu dennicy papierem i uszczelnieniu ula. Należy podkurzyć rodzinę dymem z podkurzacza, do którego dodano 3,0 g fenotiazyny. Zabieg odymiania przeprowadza się dwukrotnie. Po pierwszym odymianiu trwającym 30 sekund należy odczekać 30 sekund i powtórnie odymiać rodzinę przez 20 sekund. Odymianie powinno być przeprowadzone wieczorem, gdy temperatura otoczenia wynosi 10÷12°C. Wykonanie zabiegu przy temperaturze otoczenia 26÷28°C nie daje efektu. Po zabiegu wietrzy się ule, usuwa i spala papier z dennicy.

Zwalczanie choroby warrozy

Na podstawie pisma Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Departament Weterynarii z dnia 18.VI.1980 r. warroza podlega obowiązkowi zgłaszania i zwalczania. Od czerwca do października należy przeprowadzić przeglądy w pasiekach zarodowych i reprodukcyjnych i zbadać osyp zimowy. W tym samym czasie przeprowadza się przegląd pasiek w pasie nadgranicznym o szerokości 3 km. Po stwierdzeniu choroby pasiekę uznaje się za zapowietrzoną i w promieniu 5 km wokół niej tworzy okręg zagrożony. W okręgu zagrożonym obowiązuje zakaz obrotu pszczołami i obowiązek niszczenia dzikich rojów. W rejonach gdzie występuje warroza dokonuje się przeglądów pasiek w czerwcu i we wrześniu i przeprowadza leczenie. Zapobieganie chorobie polega na likwidacji dzikich rojów, kontroli importu matek, kwarantannie i laboratoryjnym badaniu matek, corocznym przeglądzie pasiek, badaniu czerwia i pszczół oraz osypu zimowego w kierunku warrozy (wiosna przed pierwszym oblotem i jesień przed zawiązaniem kłębu zimowego), kontroli wędrówek pasiek.

Zwalczanie choroby roztoczowej

Choroba roztoczowa jest zwalczana z mocy ustawy na podstawie następujących rozporządzeń i instrukcji: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 24 września i 946 r. o obowiązku zgłaszania i zwalczania choroby roztoczowej, Instrukcja nr 2 Ministra Rolnictwa, Departament Weterynarii z dnia 15 września 1966 r. w sprawie zwalczania zgnilca złośliwego, kiślicy i choroby roztoczowej, Pismo Ministerstwa Rolnictwa, Departament Weterynarii z dnia 19 kwietnia 1974 r. o stosowaniu tymolu w leczeniu choroby roztoczowej oraz obowiązku badania pszczół w kierunku tej choroby w strefie przygranicznej z NRD. Do obowiązków lekarza weterynarii należy: urzędowe stwierdzenie zarazy na podstawie badania klinicznego i wyników badania laboratoryjnego, uznanie pasieki za zapowietrzoną (przy wejściu do pasieki należy umieścić tablicę z napisem „Choroba roztoczowa pszczół – wstęp wzbroniony”), ustalenie okręgu zagrożonego w promieniu 3÷5 km od pasieki zapowietrzonej, przeprowadzenie przeglądu wszystkich rodzin w tym okręgu, pobranie próbek do badań z osypu zimowego ze wszystkich rodzin w okresie od stycznia dp połowy marca, wydanie zarządzeń sanitarno-weterynaryjnych w pasiece zapowietrzonej i w okręgu zagrożonym zakazujących obrotu pszczołami, urządzania przetargów i wystaw oraz nakazujących likwidację rojów dzikich i wędrujących w okręgu zagrożonym, przeprowadzenie zabiegów leczniczych jednocześnie we wszystkich pniach pasieki zapowietrzonej, dokonanie kontrolnego przeglądu pasieki ozdrowionej i ponowne pobranie pszczół do badań laboratoryjnych w następnym roku. Na wniosek wojewódzkiego lekarza weterynarii urząd wojewódzki może zarządzić badanie wszystkich pasiek na określonym obszarze wydając równocześnie zarządzenia zabraniające obrotu rodzinami, urządzania wystaw i przetargów. Na podstawie porozumienia służby weterynaryjnej Polski i NRD wprowadzono obowiązkowe kontrolne badanie pszczół pochodzących ze wszystkich pasiek w 3 km pasie strefy przygranicznej. Badania są przeprowadzane w odstępach dwuletnich. Zarazę uznaje się za wygasłą i uchyla zarządzenia, gdy wszystkie rodziny zostały poddane leczeniu i badania laboratoryjne pszczół pobranych z osypu zimowego następnego roku wypadły negatywnie.

Zwalczanie choroby zarodnikowcowej

Pozytywne efekty daje połączenie zabiegów hodowlanych, które mają na celu zwiększenie siły rodziny ze swoistym leczeniem i zabiegami higienicznymi likwidującymi spory pasożyta w otoczeniu pszczół. Leczenie obejmuje roje, których utrzymanie w pasiece jest opłacalne. Rodziny, które nie chcą pobierać syropu leczniczego oraz rodziny bardzo słabe należy zlikwidować. Postępowanie w pasiece w przypadku choroby polega na: pobraniu próbek pszczół do badań przed pierwszym oblotem, jak najwcześniejszym przeprowadzeniu oblotu wiosennego, oczyszczeniu, a nawet odkażeniu ścian ula i wylotu powalanego kałem, spaleniu osypanych pszczół, odkażeniu toczka, ustawieniu wodopojów i leczeniu wszystkich rodzin w pasiece, w lecie zaleca się usytuowanie pni na suchym nasłonecznionym terenie, wymianie matki, ramek i sprzętów pasiecznych i ponowne podanie leków po miodobraniu, w jesieni należy usunąć z gniazda ramki, na których zimowały pszczoły i wcześnie zaopatrzyć rodzinę w zapasy pożywienia, do zimowli należy przeznaczać jedynie silne rodziny o dużej liczbie młodych pszczół. Zimowanie przeprowadzać należy na toczku w miejscach osłoniętych od wiatru. Ważną rolę odgrywa zapewnienie spokoju zimującym rodzinom. Dobre efekty w zwalczaniu choroby zarodnikowcowej uzyskiwano po: przesiedleniu chorych rodzin po pierwszym oblocie do nowych lub odkażonych uli, wymianie plastrów na nowe lub odkażone, leczeniu wszystkich rodzin w pasiece. Plastry nie nadające się do ponownego użycia należy przetopić na węzę.

Zwalczanie i leczenie grzybicy otorbielakowej

Zwalczanie. W zwalczaniu choroby zalecana jest zmiana matki, usunięcie z gniazda plastrów z chorym czerwiem, ocieplenie i zawężenie gniazda oraz podkarmienie rodziny ciepłym syropem cukrowym. Przy masowym zaatakowaniu czerwia rodzinę należy przesiedlić, ramki odkazić (najlepiej przez opalenie), woszczynę przetopić lub przeznaczyć do wymiany na węzę, sprzęt i narzędzia pasieczne odkazić 3,0% formaliną. W niektórych krajach do dezynfekcji plastrów stosuje się tlenek etylenu w stężeniu 450 mg/1 powietrza komory dezynfekcyjnej. Leczenie. Silne rodziny same zwalczają chorobę po usunięciu zamarłego czerwia. W leczeniu grzybicy otorbielakowej jest zalecana sól cholinowa N-glukozylopolifunginy, nystatyna, thiabendazol (Helmintazol) i amfoterycyna B. Przed leczeniem należy usunąć z rodzin chorych miód towarowy, ścieśnić gniazdo, oczyścić dennicę i pasieczysko ze zmumifikowanego czerwia oraz ograniczyć czerwienie matki do 1-2 ramek. W miarę wygryzania się pszczół wskazane jest usuwanie plastrów z ula i zastępowanie ich plastrami z rodzin zdrowych lub plastrami odkażonymi. Przy ciężkim przebiegu grzybicy otorbielakowej należy przesiedlić rodzinę do nowych lub odkażonych uli i wymienić matkę. Sól cholinową N-glukozylopolifunginy stosuje się w formie czterokrotnego opryskiwania czerwia i pszczół na plastrach w odstępach 4-5-dniowych, każdorazowo stosując 0,25-0,5 1 syropu z dodatkiem 100 mg antybiotyku/0,25 1 syropu. Zamiast ograniczenia czerwienia matki można jedynie usuwać z ula plastry z czerwiem porażonym grzybicą i rodzinę leczyć solą cholinową N-glukozylopolifunginy w sposób wyżej podany. Nystanynę w ilości 0,5 g po rozpuszczeniu w 10 ml alkoholu etylowego należy dodać do ciasta miodowo-cukrowego (miód 20 ml, cukier puder 100 g). Ciasto podaje się czterokrotnie w odstępach tygodniowych. Thiabendazol stosuje się w cieście miodowo-cukrowym (thiabendazol 2,5 g, miód 250 ml, cukier puder 1,0 kg) sześciokrotnie w odstępach tygodniowych. Amfoterycyną B rozpuszczoną w syropie cukrowym (50 mg/0,5 1) opryskuje się plastry z czerwiem i pszczołami. W celu uniknięcia nawrotów grzybicy otorbielakowej, zwłaszcza w rodzinach, w których choroba porażała duże ilości czerwia, wskazane jest kilkakrotne powtarzanie leczenia, co najmniej przez dwa sezony pasieczne. Zapobieganie. Najważniejszą rolę odgrywa trzymanie w pasiece silnych rodzin zaopatrzonych w odpowiedni pokarm w suchych dobrze ocieplonych ulach. Ponadto należy rygorystycznie przestrzegać okresowej wymiany matek.

Zwalczanie i leczenie kiślicy

Zwalczanie. Kiślica jest chorobą zwalczaną z mocy ustawy i podlega obowiązkowi zgłaszania. Zadania lekarza weterynarii w przypadku wystąpienia kiślicy są identyczne jak przy zgnilcu złośliwym. Postępowanie zależy natomiast od formy choroby. W postaci łagodnej postępowanie ma na celu polepszenie warunków bytowania rodziny przez zawężenie i ocieplenie gniazda, okresowe ograniczenie czerwienia matki (przetrzymywanie matki przez 10 dni w klateczce lub całkowita jej eliminacja), uzupełnienie’ zapasów i podkarmienie rodziny syropem leczniczym. Zwalczanie postaci złośliwej choroby polega na przeprowadzeniu zabiegu podwójnego przesiedlania, zastosowaniu całonocnej głodówki i podkarmieniu syropem leczniczym. W jesieni w celu zwiększenia siły rodziny zimującej zaleca się przeprowadzenie wychowu czerwia w nadstawkach lub obok gniazda. W razie stwierdzenia choroby późną jesienią wszystkie rodziny w pasiece otrzymują syrop leczniczy. Na wiosnę następnego roku należy obowiązkowo dokonać przeglądu całej pasieki Odkażanie przy kiślicy przeprowadza się w sposób identyczny jak w przypadku zgnilca złośliwego. Leczenie. W leczeniu kiślicy stosowana jest penicylina, streptomycyna i terramycyna (oksytetracyklina). Chore rodziny otrzymują syrop cukrowy (1:1) z dodatkiem jednego z trzech antybiotyków (penicylina 900 tys. jm/1, oksytetracyklina i streptomycyna 0,5 g/1), trzykrotnie po 11 w odstępach 4-dniowych.W wielu krajach dobre efekty uzyskano po stosowaniu chlorotetracykliny i neomycyny. W przypadkach kiślicy opornej na oksytetracyklinę stosowana jest erytromycyna w dawce 210 mg/1 syropu, trzykrotnie w odstępach tygodnia. Chlorotetracyklina i neomycyna są stosowane w syropie cukrowym w dawce 0,3 g/1, trzykrotnie po 0,3 lub 0,5 1 w odstępach 5÷7-dniowych. Siarczan neomycyny można stosować również do napylania plastrów z chorym czerwiem.

Zwalczanie zgnileca złośliwego

Zgnilec złośliwy należy do chorób zakaźnych zwierząt, które podlegają obowiązkowi zgłaszania przez hodowcę i zwalczania pod kierunkiem odpowiednich władz administracyjnych i państwowej służby weterynaryjnej na podstawie następujących aktów prawnych: rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 24 września 1946 r. o włączeniu zgnilca złośliwego, kiślicy i choroby roztoczowej pszczół do chorób zwierząt, które podlegają obowiązkowi zgłaszania i zwalczania, instrukcję nr 2 Ministerstwa Rolnictwa, Departament Weterynarii z dnia 15 września 1966 r., która określa obowiązki posiadaczy pasiek w przypadku występowania objawów nasuwających podejrzenie zgnilca złośliwego, kiślicy i choroby roztoczowej oraz postępowanie lekarzy weterynarii w przypadku podejrzenia zgnilca złośliwego w okręgu zapowietrzonym i zagrożonym, pismo Ministra Rolnictwa z dnia 15 września 1965 r. o szkoleniu i nagradzaniu rzeczoznawców pszczelarskich. Na podstawie wymienionych zarządzeń zwalczanie zgnilca złośliwego Obejmuje: dochodzenie epizootiologiczne, badanie pasieki oraz pobranie i przesłanie próbek do badań laboratoryjnych, urzędowe stwierdzenie choroby, określenie pasieki zapowietrzonej i okręgu zagrożonego oraz wydanie zarządzeń lekarsko-weterynaryjnych, przeprowadzenie zabiegów leczniczych i profilaktycznych oraz dewastacji zarazka w pasiece zapowietrzonej, uznanie zarazy za wygasłą i uchylenie zarządzeń. Po zgłoszeniu podejrzenia o zgnilec złośliwy lekarz weterynarii jest zobowiązany do przybycia na miejsce ogniska choroby, przeprowadzenia dochodzenia epizootiologicznego w celu ustalenia istoty choroby, wykrycia źródeł i dróg zakażenia, przeprowadzenia badania rodzin oraz stwierdzenia wszystkich okoliczności, które wskazują na możliwość jej dalszego rozprzestrzeniania. Po klinicznym stwierdzeniu choroby, lekarz weterynarii wydaje tymczasowe zarządzenie wstrzymujące obrót pszczołami i wędrówkę pasieki, pobiera i wysyła próbki chorego i podejrzanego o chorobę czerwia do pracowni rozpoznawczej chorób pszczół. Celem badania laboratoryjnego jest ostateczne potwierdzenie rozpoznania klinicznego choroby. Po urzędowym stwierdzeniu choroby pasieka zostaje uznana za zapowietrzoną, zaś wojewódzki lekarz weterynarii określa okręg zagrożony.

Postępowanie w okręgu zagrożonym

Wokół pasieki zapowietrzonej tworzy się w promieniu 3÷5 km okręg zagrożony. Utworzenie okręgu zagrożonego ma na celu niedopuszczenie do zawleczenia zarazy do innych pasiek. W okręgu zagrożonym urząd wojewódzki wydaje zakaz wywożenia i wynoszenia bez zezwolenia wojewódzkiego lekarza weterynarii pni pszczelich, matek, czerwia i pszczół oraz urządzania przetargów i wystaw pszczelarskich. Po zlikwidowaniu zgnilca złośliwego lub kiślicy w pasiece zapowietrzonej należy niezwłocznie przeprowadzić przegląd wszystkich pasiek w okręgu zagrożonym. Przeglądów dokonują upoważnieni pracownicy służby weterynaryjnej lub rzeczoznawcy chorób pszczół. W okręgu zagrożonym chorobą roztoczową obowiązuje nakaz niszczenia wszystkich rojów wędrujących i rojów dzikich. Wszystkie pasieki w tym okręgu podlegają na wiosnę następnego roku obowiązkowemu przeglądowi, w czasie którego są pobierane do badań laboratoryjnych próbki pszczół z osypu zimowego. Z dokonanych przeglądów pasiek należy sporządzić wykaz z podaniem: nazwiska i adresu posiadacza pasieki oraz miejsce jej lokalizacji, liczbę przebadanych pni, liczbę pni podejrzanych o chorobę, krótkiego opisu objawów chorobowych zauważonych przez posiadacza pasieki oraz własnych obserwacji poczynionych w trakcie przeglądu, liczby pobranych do badań próbek czerwia i pszczół. Wywóz pasiek z okręgu zagrożonego może nastąpić jedynie za zgodą urzędu wojewódzkiego. Warunkiem otrzymania zgody na wywóz pasiek w okręgu zagrożonym zgnilcem złośliwym lub kiślicą jest uznanie przez wojewódzkiego lekarza weterynarii lub osobę przez niego upoważnioną wszystkich rodzin w pasiece za zdrowe i nie podejrzane o te choroby. Badanie należy przeprowadzić w ciągu doby przed planowanym terminem wywozu pasieki. W okręgu zagrożonym chorobą roztoczową warunkiem wydania zezwolenia jest poddanie wszystkich rodzin ośmiokrotnemu odymianiu preparatem Folbex lub działaniu tymolu.

Postępowanie w pasiece zapowietrzonej

Po urzędowym stwierdzeniu choroby pasieka zostaje uznana za zapowietrzoną. W pasiece zapowietrzonej urząd wojewódzki (wojewódzki lekarz weterynarii) wydaje decyzję nakazującą umieszczenie przy wejściu do pasieki tablicy z wyraźnym i trwałym napisem: zgnilec złośliwy, kiślica lub choroba roztoczowa, oraz decyzje zabraniające: prawa wstępu do pasieki zapowietrzonej osobom postronnym z wyjątkiem pracowników służby weterynaryjnej i upoważnionych rzeczoznawców chorób pszczół, przeglądu pni pszczelich osobom nie upoważnionym przez wojewódzkiego lekarza weterynarii, wywożenia (wynoszenia, wypożyczania łub sprzedaży) rojów, pni pszczelich, matek, uli, produktów pasiecznych oraz przyborów pszczelarskich. Z pasieczyska należy usunąć puste ule oraz zabezpieczyć usunięte ule, woszczynę i plastry przed dostępem pszczół. Wszystkie schwytane roje niewiadomego pochodzenia podlegają likwidacji. O wydanych zarządzeniach należy powiadomić posiadacza pasieki i odpowiednie organa administracji terenowej, które podadzą zarządzenia do wiadomości publicznej i dopilnują ich wykonania. Jeżeli w wyniku przeprowadzonych dochodzeń ościennych, wojewódzki lekarz weterynarii jest zobowiązany do powiadomienia o tym odpowiednich władz administracyjnych w tych województwach. Równocześnie z wydaniem zarządzeń należy w pasiece zapowietrzonej przystąpić do likwidacji zarazy. Jeżeli w pasiece zapowietrzonej zgnilec złośliwy wystąpił po raz pierwszy, a przeglądy pasiek w okręgu zagrożonym dały wynik negatywny, wojewódzki lekarz weterynarii może wydać decyzję o likwidacji chorych rodzin. W tym przypadku właścicielom przysługuje odszkodowanie w wysokości 3/4 wartości szacunkowej rodziny. W pozostałych przypadkach silnie zakażone, słabe rodziny (o masie około 1 kg) można zlikwidować bez odszkodowania za zgodą właściciela. W razie odmowy te rodziny oraz pozostałe chore rodziny w pasiece podlegają leczeniu.

Postępowanie w przypadkach chorób zwalczanych z mocy ustawy

Zgnilec złośliwy, kiślica, choroba roztoczowa i warroza należą do chorób zwierząt zwalczanych z urzędu. Podlegają one obowiązkowi zgłaszania przez hodowcę, a ich zwalczaniem kierują władze administracyjne i służba weterynaryjna. Posiadacze pasiek są zobowiązani, pod rygoreami administracyjnymi, do każdorazowego zgłaszania przypadków wystąpienia objawów wzbudzających podejrzenie o te choroby oraz sumiennego wypełniania wszystkich zarządzeń służby weterynaryjnej, które wypływają z instrukcji o zwalczaniu chorób. Obowiązki posiadaczy pasiek oraz postępowanie służby weterynaryjnej i organów administracji w przypadku chorób pszczół Zwalczanych z mocy ustawy regulują następujące akty prawne: rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 22 sierpnia 1927 r. o zwalczaniu zaraźliwych chorób zwierząt, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 24 września 1946 r. o włączeniu zgnilca amerykańskiego, zgnilca europejskiego i choroby roztoczowej pszczół do chorób podlegających obowiązkowi zgłaszania i o zwalczaniu tych chorób, instrukcja nr 2 Ministerstwa Rolnictwa z dnia 15 września 1966 r. w sprawie zwalczania zgnilca złośliwego, kiślicy i choroby roztoczowej, pismo Ministerstwa Rolnictwa, Departament Weterynarii z dnia 19 kwietnia 1974 r. o stosowaniu tymolu w chorobie roztoczowej pszczół oraz o obowiązkowym badaniu pszczół w kierunku tej choroby w strefie przygranicznej z Niemiecką Republiką Demokratyczną. pismo Departamentu Weterynarii Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 VI 1980 r. w sprawie postępowania przy warrozie.