Category: Objawy

Źródło zakażenia i drogi szerzenia choroby

A. flavus należy do grzybów obukwitarnych. Częstotliwość zakażenia oraz szybkość szerzenia się choroby zależy w warunkach naturalnych od zjadliwości szczepów, wielkości dawki zakażającej, temperatury i wilgotności w gnieździe oraz od siły rodziny. Patogenność szczepów wzrasta po pasażach przez czerw i pszczoły. Zarodniki grzyba przynoszą do ula pszczoły zbieraczki. W ulu zakażenie szerzy się za pośrednictwem karmicielek i pszczół oczyszczających gniazdo. W rozprzestrzenianiu choroby w pasiece bardzo ważną rolę odgrywają pszczoły błądzące i rabujące, sprzęt i narzędzia pasieczne oraz pszczelarz nie przestrzegający zasad higieny pracy w pasiece. Patogeneza. Na zakażenie A. flamts jest podatny czerw we wszystkich stadiach rozwoju, robotnice, trutnie i matka. Możliwość zakażenia czerwia obniża się z chwilą ustania żerowania larw i jest zredukowana do minimum po zasklepieniu komórek. Czerw zakaża się przez przewód pokarmowy, pszczoły przez przewód pokarmowy i oskórek. Układ tchawkowy nie stanowi wrót zakażenia ze względu na niską wilgotność w tchawkach, która nie sprzyja kiełkowaniu zarodników. Zarodniki po przedostaniu się do przewodu pokarmowego czerwia kiełkują w świetle jelita i komórkach nabłonka, skąd grzybnia atakuje narządy wewnętrzne. Po 2÷3 dniach mycelium przerasta przedni odcinek ciała larwy. Duża wilgotność i temperatura panująca w gnieździe sprzyjają rozwojowi trzonków konidialnych, które szybko wyrastają na zewnątrz ciała martwego czerwia. Młode pszczoły są bardziej podatne na zakażenie niżeli pszczoły starsze. Przyczyną padania pszczół jest często mechaniczne zablokowanie światła jelita przez grzybnię, przerastanie mięśni tułowia przez mycelmm oraz porażenie motoryki przewodu pokarmowego przez toksyny. Przebieg i objawy choroby. W przebiegu choroby wyróżniono dwa stadia. W stadium pierwszym choruje i zamiera czerw. W stadium drugim oprócz czerwia chorują i zamierają j: pszczoły.

Zakażenie doświadczalne i rozpoznanie

Na zakażenie doświadczalne najbardziej podatne są 4÷6 -dniowe larwy, które po podkarmieniu syropem cukrowym zanieczyszczonym zarodnikami A. apis i zasklepieniu należy ochłodzić i przetrzymywać przez 20 godzin w temperaturze 20 C, a następnie inkubować w temperaturze 35°C. Przebieg i objawy choroby. Choroba występuje w okresie od kwietnia do października. Maksimum zachorowań przypada w okresie czerwiec-sierpień. Choroba rozwija się powoli i występuje najczęściej w rodzinach osłabionych. Ponieważ zarodniki grzyba nie giną w ulu w czasie zimowli, grzybica otorbielakowa może występować w rodzinie przez okres kilku lat. Choroba przebiega na ogół łagodnie. Notowano również przypadki zachorowań 50% czerwia w rodzinie. Zakażony czerw traci zdolność poruszania się, żółknie, przerasta ciało żółtą, stopniowo ciemniejącą grzybnią i zamiera. Martwe larwy twardnieją i przypominają swoim wyglądem i konsystencją kredę. Mumifikacja trwa od 3 do 5 tygodni. W następstwie obumierania czerwia zmniejsza się liczba pszczół lotnych i spada produkcyjność rodziny. Rozpoznanie. Polega na stwierdzeniu w komórkach plastrów, często na deseczce wylotowej i ziemi przed ulem zmumifikowanego czerwia. Rozpoznanie kliniczne należy przeprowadzić badaniem mikologicznym mikroskopowym i hodowlanym. Badanie mikroskopowe polega na oglądaniu pod mikroskopem rozdrobnionych fragmentów zmumifikowanego czerwia zawieszonych w kropli 50% wodnego roztworu gliceryny. Obecność charakterystycznej grzybni, owocników, worków i zarodników świadczy o grzybicy otorbielakowej. Badanie hodowlane przeprowadza się na wysiewach fragmentów czerwia na podłoża stosowane do izolacji A. apis. Do szybkiej identyfikacji A. apis zaleca się zakładanie mikrokolonii na szkiełkach podstawowych. Rozpoznanie różnicowe. W rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić grzybicę kropidlakową czerwia. Zestawienie najważniejszych objawów i zmian chorobowych występujących w przebiegu grzybicy otorbielakowej i kropidlakowej.

Źródło zakażenia i rozprzestrzenianie choroby

Ps. apiSepticus występuje w glebie, wodzie i na pyłkach roślin. Zakażenie mogą roznosić muchy i roztocza. Choroba przebiega w formie jawnej i skrytej (łagodnej). W formie jawnej powoduje znaczne osłabienie rodziny. Niekiedy w rodzinie chorej pozostaje matka i kilkaset robotnic. W formie skrytej, szczególnie przy występowaniu w pełni sezonu pasiecznego, bywa niezauważalna. Do zachorowań usposabia wilgotna i zimna pogoda, usytuowanie pasiek w miejscach wilgotnych i ocienionych, zimowanie rodziny na nieodpowiednich zapasach pokarmu. Objawy. Chore pszczoły są ospałe, nie przyjmują pokarmu, tracą zdolności lotne i owłosienie, gromadzą się w grupkach na ziemi, źdźbłach traw przed ulem lub na ścianach zewnętrznych ula. Chore owady wydzielają nieprzyjemną woń i są traktowane przez strażniczki jak pszczoły rabujące. Padanie występuje po kilku godzinach od wystąpienia pierwszych objawów chorobowych. U martwych owadów szybko postępuje rozpad tkanek. Ciało pszczoły rozpada się przy lekkim dotyku na poszczególne Segmenty. Rozpoznanie. Polega na stwierdzeniu charakterystycznych zmian pośmiertnych oraz na podstawie badania bakteriologicznego mięśni i hemolimfy. Pewną pomoc w rozpoznaniu oddaje próba biologiczna, która polega na napyleniu zdrowych pszczół zawiesiną hodowli wyizolowanego zarazka. Zakażone owady należy obserwować przez okres 2 tygodni. Za dodatnim wynikiem próby przemawiają zachorowania pszczół wśród objawów typowych dla rozpadnicy. Rozpoznanie różnicowe. Najczęściej występujące objawy i zmiany występujące w przebiegu posocznic bakteryjnych, biegunek zakaźnych.Zapobieganie. Polega na odpowiednim usytuowaniu pasiek, ochronie rodziny przed gwałtownymi spadkami temperatury, zapewnieniu odpowiedniej wentylacji ula, zaopatrzeniu rodziny w pokarm i przestrzeganiu zasad higieny. Zwalczanie. Wskazane jest przesiedlenie chorych rodzin do nowych lub odkażonych uli, ocieplenie rodziny i podkarmienie syropem leczniczym oraz dezynfekcja sprzętów, narzędzi pasiecznych i pasieczyska. Leczenie. Lekami z wyboru jest tetracyklina, chlorotetracyklina, chloromycetyna i streptomycyna. Stosuje się je w dawkach identycznych jak w przypadku zgnilca złośliwego. Zalecane jest również podkarmianie chorych rodzin przez kilka dni syropem cukrowym z dodatkiem witaminy C (250 mg/1) w ilości 0,5 L/rodzinę.

Źródło zakażenia, przebieg i objawy

Źródło zakażenia. Czerw zakaża się za pośrednictwem pokarmu zanieczyszczonego Str. faecalis. Pszczoły przynoszą zarazek do ula z wodą, pyłkiem i nektarem z terenów zanieczyszczonych wydalinami zwierząt. Patogeneza. Czerw zakaża się we wszystkich stadiach rozwojowych. Paciorkowce po obfitym namnożeniu w jelicie środkowym, najprawdopodobniej wywołują posocznicę i uszkadzają enzymatycznie komórki i tkanki narządów wewnętrznych. Rozprzestrzenianie choroby. Choroba rozprzestrzenia się za pośrednictwem pszczół (błądzenia i rabunki), pszczelarza, sprzętów i narzędzi pasiecznych. Bardzo ważną rolę odgrywają wodopoje zanieczyszczone zarazkiem (kałuże i gnojówki). Przebieg i objawy. Choroba występuje rzadko i ustępuje samoistnie. Choruje i zamiera zarówno czerw niezasklepiony jak i czerw zasklepiony. Ciało czerwia zmienia zabarwienie na jasnożółte, później żółtobrązowe. Larwy tracą turgor i wiotczeją. Dezintegracja oskórka przebiega wolniej niżeli tkanek wewnętrznych i niekiedy czerw przypomina woreczek. W przypadku zamierania czerwia zasklepionego obserwuje się zwilgotnienie i zapadanie wieczek oraz wygryzanie przez pszczoły otworków we wieczkach. Martwy czerw o konsystencji mazistej wysycha i zmienia się w kruchą mumię ułożoną luźno w komórce. Czerw wydziela przenikliwą woń octu, wyczuwalną również w pobliżu ula. Robotnice szybko usuwają martwy czerw z ula. Chore rodziny są ospałe i niechętnie pracują.

Zakaźne rozproszkowanie czerwia

Jest to choroba zakaźna czerwia w przebiegu której ciało martwych larw zmienia się po wyschnięciu w miałki brązowy proszek. Chorobę opisano we Francji i USA oraz w 1950 r. w Polsce. Choroba występuje sporadycznie. Etiologia. Zakaźne rozproszkowanie czerwia wywołuje Bacillus puhifaciens, drobna Gram dodatnia laseczka o wymiarach 0,8-H,2 X 1,5 pm. Endospory elipsowatego kształtu wytwarzają się w temperaturze 34÷45°C. Zarodnikowanie ustaje w temp. poniżej 20÷25°C. B. pufoifaciens rośnie dobrze na zwykłych podłożach bakteriologicznych w temp. 37°C w formie drobnych kolonii o charakterystycznym brązowym lub jasnopomarańczowym zabarwieniu. W martwym czerwiu zarazek nie traci zakaźności przez około 9 miesięcy. Laseczka wytwarza kwas z glukozy, mannitolu, trenarozy, reaukuje azotany do azotynów, rozpuszcza żelatynę i rozkłada kazeinę. Przebieg i objawy choroby. Choroba występuje nagle i poraża niewielkie ilości czerwia w rodzinie. Do głównych objawów chorobowych należy szybki rozpad wyschniętego czerwia, który zmienia się w jasnobrązowy proszek. Czerw zakaża się endosporami B. pulvifaciens przez przewód pokarmowy za pośrednictwem zanieczyszczonego pokarmu. Zarazek po obfitym namnożeniu w jelicie środkowym przenika do hemolimfy i wywołuje posocznicę. Rozpoznanie. Charakterystyczny wygląd zamarłego czerwia, który jest patognomoniczną zmianą chorobową, umożliwia szybkie i prawie bezbłędne rozpoznanie choroby. W przypadkach wątpliwych badanie kliniczne należy uzupełnić badaniem bakteriologicznym wycinków plastrów zawierających martwy czerw. Leczenie. Choroba ustępuje samoistnie bez leczenia.

Rozpoznanie choroby zaziębienia czerwia

Pewne trudności stwarza odróżnienie formy łagodnej kiślicy od zaziębienia czerwia. Czerw zaziębiony choruje i zamiera najczęściej w skrajnych komórkach plastra. Giną głównie poczwarki. U larw wyprostowanych w dolnych partiach ciała pojawia się ciemnozielona lub brunatna plama. U poczwarek ciemnieją oczy, odwłoki są skrócone. Badanie w kierunku Str. pluton wypada negatywnie. Zapobieganie. Polega na zapewnieniu rodzinie odpowiednich warunków chowu, żywienia i higieny poprzez: trzymanie w pasiece wyłącznie silnych rodzin, zabezpieczenie gniazda przed oziębieniem (dostosowanie gniazda do siły rodziny, dodatkowe ocieplenie przy spadkach temperatury), przestrzeganie zasad higieny w pasiece, zapewnienie stałego dopływu pokarmu i czystej wody do rodziny, optymalne stosowanie podkarmiania, szczególnie wiosennego. Należy ograniczać zbyt obfite czerwienie matki w okresie braku pożytku i złej pogody, unikanie przeglądów gniazd i poszerzania gniazda w okresie chłodów, okresową kontrolę zdrowotności rodziny, zapobieganie rabunkom i błądzeniu pszczół, eliminację matek pochodzących z rodzin chorych oraz rodzin, które przechorowały kiślicę, unikanie wychowu matek w bliskim pokrewieństwie, kontrolę stanu zdrowia pasiek wędrownych i niedopuszczenie do wywozu na pastwiska pasiek zakażonych, odpowiednie zaopatrzenie rodziny w pokarm na zimę.

Objawy zamarłych larw

Okres wylęgania choroby trwa 3+4 dni. W pierwszym okresie choroby rodzina nie wykazuje żadnych objawów i zakłóceń w pracy. Niekiedy tylko można obserwować zamarłe larwy na deseczce wylotowej lub przed ulem. W postaci łagodnej choroby wyróżniono trzy stadia zmian w czerwiu niezasklepionym. W stadium pierwszym larwa traci połysk, zmienia zabarwienie z perłowobiałego na żółtawe. Przez przezroczysty oskórek prześwituje układ tchawkowy oraz zabarwione na biało skupiska paciorkowca w jelicie środkowym. W stadium drugim, larwa na skutek silnych ruchów zmienia położenie w komórce, spada napięcie tkanek, ciało larwy wiotczeje i obrzęka na skutek przepojenia mięśni hemolimfą. Segmentacja zewnętrzna ciała ulega zatarciu, a oskórek zabarwia się na kolor ciemnożółty. W stadium trzecim ciało larwy silnie obrzęka, oskórek ciemnieje, larwa traci ruchliwość i zamiera. Na skutek gwałtownych ruchów czerw przemieszcza się w komórce i zamiera w różnych pozycjach. Często martwa larwa jest przytwierdzona jednym końcem do dna komórki lub poskręcana na kształt korkociągu. W miarę upływu czasu zabarwienie ciała zmienia się na ciemnobrązowe. Ciało larwy słabo przylega do ścian komórki plastra i jest usuwane w całości lub w części przez robotnice. Po zasklepieniu komórek ciało czerwia zmienia się w śluzowatą masę. Często wieczka zasklepów są zapadnięte i powygryzane przez robotnice. Martwa larwa zmienia się po wyschnięciu w ciemnobrązowy strupek, który z łatwością daje się usunąć z komórki. Chory i martwy czerw nie wydzielają charakterystycznego zapachu. Dopiero przy zakażeniach wtórnych Str. faecalis czerw wydziela kwaśną woń. W postaci złośliwej choroby choruje i zamiera głównie czerw zasklepiony. Przy zakażeniu wtórnym B. afoei martwy czerw zmienia się szybko w bezpostaciową masę koloru brudnożółtego, która ciemnieje w miarę rozpadu gnilnego. Proces gnilny mogą wywoływać oprócz B. alvei i inne drobnoustroje (B, gracilepsorus, B. apidarium, B. para-afoei). Na zasklepach z chorym i martwym czerwiem pojawiają się ciemnobrązowe plamki. Często wieczka zasklepów zapadają się i mają powygryzane przez robotnice otworki. Masa gnijącego czerwia daje się wyciągać w grube, krótkie nitki. Martwy czerw przy zakażeniach wtórnych wydziela woń gnijącego mięsa. Rodzina słabnie, produkcyjność jej spada, często ulega rabunkom i w końcu zamiera.

Rozprzestrzenianie i przebieg choroby Kiślicy

Choroba szerzy się za pośrednictwem pszczół (błądzenia, rabunki), zanieczyszczonych wodopojów (gnojówki, kałuże), pszczelarza nie przestrzegającego w trakcie pracy w pasiece podstawowych zasad higieny, sprzętów i narzędzi pasiecznych zanieczyszczonych zarazkiem oraz szkodników żyjących w ulu. Do zachorowań na kiślicę usposabia zaziębienie i niedożywienie czerwia, osłabienie rodziny, zbyt szerokie, źle ocieplone gniazdo. Choroba występuje w okresie gwałtownych spadków temperatury i braku pokarmu, głównie nektaru. W zakażonej rodzinie występuje równowaga między namnażaniem, rozsiewalnością i eliminacją Str. pluton przez pszczoły oczyszczające komórki i usuwające zakażony niezasklepiony czerw. Dlatego też w rodzinie zakażenie może utrzymywać się przez kilka lat przy braku zauważalnych objawów choroby. Przy braku pokarmu, objawy głodu występują najpierw u czerwia zakażonego na skutek współzawodnictwa organizmów czerwia i Str. pluton o pożywienie. Zakażenie przechodzi wówczas w chorobę. Indukujący wpływ wywiera również w początkowym okresie dopływ nektaru do rodziny powodując silny wzrost liczby czerwia w rodzinie. Część czerwia może ulegać niedożywieniu lub zaziębieniu. Z chwilą wystąpienia obfitego pożytku nektarowego występują spontaniczne wyleczenia. W rodzinach niedożywionych i osłabionych, a także u czerwia zaziębionego nie obserwuje się spontanicznych wyleczeń. Kiślica przebiega w dwóch postaciach: łagodnej i złośliwej. W postaci łagodnej zakażają się młode larwy, choruje czerw niezasklepiony (3÷5-dniowy). Po zastosowaniu zabiegów hodowlano-higienicznych choroba z reguły ustępuje. Często notowane są samowyleczenia. W postaci złośliwej choruje i zamiera głównie czerw zasklepiony. Rodzina szybko słabnie, jej produkcyjność spada, często ulega rabunkom i w końcu zamiera. Zazwyczaj kiślica występuje w tej samej rodzinie przez kilka lat.

Źródło zakażenia i rozprzestrzeniania wirusa

W rozprzestrzenianiu wirusa w rodzinie zasadniczą rolę odgrywają zakażone robotnice, zanieczyszczony wirusem pyłek oraz kał. Wole miodne chorych pszczół zawiera 1011 cząsteczek wirusa, co wystarcza do zakażenia robotnic w trakcie przejmowania treści wola. Duże ilości wirusa występują również w pyłku. W pasiece choroba szerzy się za pośrednictwem pszczół błądzących i rabujących oraz plastrów z zapasami pyłku zanieczyszczonymi wirusem. Przebieg i objawy choroby. Choroba przebiega w dwóch formach: w pierwszej występuje drżenie skrzydełek i odwłoków oraz utrata zdolności lotnych. Zdolność pobierania pokarmu utrzymuje się przez cały czas trwania choroby. Chore owady zbijają się często w grupki, liczące niekiedy po kilkaset osobników, na ziemi lub źdźbłach traw. Często obserwuje się rozdęcie odwłoka na skutek przepełnienia wola miodnego płynną treścią oraz biegunką, w drugiej postaci choroby, w której chore pszczoły określono mianem „czarny rabuś”, owady przed wystąpieniem objawów paraliżu tracą owłosienie i przyjmują czarny połyskujący wygląd. Są one atakowane przez zdrowe osobniki z tej samej rodziny. Po kilku dniach występuje porażenie i padnięcia. Często obydwie postacie choroby występują w rodzinie równocześnie. Występowanie postaci pierwszej lub drugiej zależy od różnic genetycznych między pszczołami masowe zamieranie pszczół prowadzi szybko do zaburzeń w odżywianiu, pielęgnacji i wychowu czerwia.

Ustalenie choroby pszczół

Państwowy zakład leczniczy dla zwierząt po otrzymaniu zgłoszenia bezpośrednio od właścicieli pasiek lub pośrednio przez MO lub urząd gminy przeprowadza przez osobę delegowaną przez wojewódzkiego lekarza weterynarii w pasiece dochodzenie i badanie w celu ustalenia istoty choroby, wykrycia jej źródła oraz stwierdzenia wszystkich okoliczności, które wskazują na możliwość jej zawleczenia do innych pasiek. Przy stwierdzeniu w czasie badania czerwia w plastrach, podejrzenia choroby lub zmian w czerwiu, należy pobrać z podejrzanego plastra próbkę w kształcie kwadratu o wymiarach 10X10 cm, możliwie z najbardziej charakterystycznymi zmianami. Próbki nie powinny zawierać komórek z miodem. W przypadku gdy plaster zawiera charakterystyczne zmiany chorobowe, można pobrać tylko jedną próbkę. Przy zmianach mniej charakterystycznych należy pobrać i wysłać do pracowni chorób pszczół zakładu higieny weterynaryjnej dwie próbki wycięte z najbardziej chorobowo zmienionych miejsc w plastrach badanego pnia. Przy podejrzeniu chorób pszczół należy pobrać próbkę liczącą 50÷100 sztuk martwych lub żywych pszczół podejrzanych o chorobę. Pszczoły żywe wysyła się do laboratorium rozpoznawczego w odpowiednio zasiatkowanych klateczkach zaopatrzonych w pokarm w postaci ciasta miodowo-cukrowego. Martwe pszczoły należy przesyłać w twardych tekturowych opakowaniach (pudełka od zapałek, po papierosach). Przy wysyłce martwych pszczół należy zwracać uwagę, aby materiał był względnie świeży, a w razie jego braku może to być materiał wysuszony. Pobrane próbki powinny być zaopatrzone w pismo przewodnie (pismo towarzyszące), w którym jest podane: nazwisko i imię pszczelarza lub właściciela pasieki, dokładny adres zamieszkania, rodzaj próbek i data pobrania próbek, numery lub znaki uli, z których pochodzą próbki, system ula, streszczenie wywiadu i klinicznych objawów choroby, liczba pni w pasiece, liczba pni wskazujących identyczne objawy chorobowe, liczba pni, w których pszczoły wyginęły lub zostały zabite, liczba pni znajdujących się w promieniu 3 km od podejrzanej pasieki, nazwisko i imię oraz stanowisko i adres osoby wysyłającej próbki. W przypadku stwierdzenia w rodzinie zmian i objawów nasuwających podejrzenie zgnilca złośliwego, kiślicy lub choroby roztoczowej — urząd wojewódzki (wojewódzki lekarz weterynarii lub osoba przez niego upoważniona) uznaje pasiekę za zapowietrzoną i wydaje zarządzenia tymczasowe, które mają na celu zahamowanie rozprzestrzeniania się zarazy.